Akciğer kanserini, yapısal olarak commonplace akciğer dokusundan olan hücrelerin ihtiyaç ve kontrol dışı çoÄŸalarak akciğer içinde bir kitle (tümör) oluşturmas�� olarak tanımlayan Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doktor Zuhal Başkan, burada oluşan kitlenin öncelikle bulunduğu ortamda büyüdüğünü, daha ileriki aÅŸamalarda ise çevre dokulara veya dolaşım yoluyla uzak organlara yayılarak (karaciğer, kemik, beyin vb. gibi) hasara yol açtığını söyledi.

Doktor Zuhal Ba��kan: “Tütün ürünleri içimi akciğer kanserinin bugüne kadar ispatlanmış olan en önemli chance faktör�¼dÃ�r. Sosyoekonomik düzeyi gelişmiş ülkelerde sigara içiminin başarılı olarak önlenmesi sayesinde, bu ülkelerde akciğer kanseri s��klığı oldukça azalmıştır. Sigarayı bıraktıktan five yıl sonra chance azalmakta, ancak tamamen bitmemektedir. Sigara içmeyen ancak çevresinde içilen kişiler de aynÄ� şekilde bu riski taşırlar. Bu nedenle akciğer kanserini önlemenin en iyi yolu sigaraya hiç başlamamaktır.” dedi.

Sigara kullanan ve buna bağlı kronik bronşiti olanlarda mevsimsel öksürük ve balgam şikayetlerinin süreklilik kazanması, balgamda kan görülmesi, giderek artan nefes darlığı, özellikle sırtta kÃ�rek kemiklerinin arasına veya omuzlara yayılan batıcı nitelikte göğüs ağrısının kanser için Å�üphe uyandırması gereken şikayetler olduğunu belirten Doktor Zuhal Başkan: “Ancak hastalığın ilk aşamalar�±nda, çoğunlukla bunların hiçbiri olmadan, iştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı ve terleme gibi şikayetler görülmektedir. Hiçbir bulgu vermeyen hasta grubu da az değildir. Hastalık oldukça ileri aşamalara gelene kadar önemli bir şikayete yol açmayabilir. Bu sinsi karakter, akciğer kanserini tehlikeli yapan en önemli faktördür.” şeklinde konuştu.

HABERTÜRK

Tarım ilaçlarının, bitkileri zararlı haşerattan korumak veya ürün verimini azaltan hastalıklarla mücadele için kullanıld��ğını ifade eden Prof. Dr. Boyraz, ”Her ilacın belli bir doÄ�al yok olma süresi vardır. Eğer ilaç örneğin,ಕ günlükse, bu ilacın kullanıldığı ürün buಕ gün dolmadan hasat edilemez, tüketicinin ön�¼ne çıkarılamaz. Bu süre kurala uyulmazsa zaman zaman ürünün çekirdeğine kadar işleyen ilaç kalıntıs��, yiyen kişinin vücuduna geçer. İlaç kalıntısı her ürün ve ilaç için belirlenen toleransın üzerindeyse risk daha da artmaktadır” dedi.

Prof. Dr. Boyraz, bitkide kabul edilebilir toleransın üstündeki ilaç kalıntılarının kanserden sindirim sistemi bozukluklarına, iç organlarında tahribattan ani zehirlenmelere kadar vücuda ciddi anlamda zararlar verebildiğini vurguladı.       ��- ”Kalıntıyı bakarak ya da koklayarak anlayamazsınız” -

Türkiye’de bu konuda il kontrol laboratuvarlarında denetimler yapıldığını, ancak tam bir denetim için bu laboratuvarların yetersiz kaldığını anlatan Boyraz, şunları kaydetti:

”İlaç kullanılan sebze meyve ürünlerinin zamanından önce tüketiciye sunulmas�± ani ölümler dışında, azar azar vücutta birikip kronik zehirlenmeye neden olabiliyor. Sonuçta, ilaç kalıntısı dediğimiz şey aslında bildiğimiz zehir. Şu an tüm ürünler, tarladan sofraya ulaşan tedarik zincirinin en önemli halkası olan sebze hallerinde etkin şekilde denetlenemediği için ilaç kalıntısı riskinin az ya da çok olduğunu bile söyleyemiyoruz. Bu riskin önüne ancak etkin ilaç kalÄ�ntısı denetimiyle geçilebilir. Bunun için, yeni Hal Yasası uyarınca tüm illerdeki sebze hallerinde ivedilikle kontrol laboratuvarları kurulmalı. �‡Ã¼nkü ilaç kalıntısını bakarak ya da ürünü koklayarak anlayamazsınız. Burada yapılacak denetimler hem çiftçinin bilinçlenmesine hem de ürünlerin pazara daha sağlıklı ulaşmasına ciddi oranda katkı sağlayacaktır. Aynı zamanda çıkan sonuçlar tüketicinin önüne konulacağı için, tüketicinin içi de rahat edecektir.” Ziraat Mühendisleri Odası Konya �žube Başkanı Özkan Taşpınar ise yeni Hal Yasası’nın tüm sebze hallerine birer kontrol laboratuvarı kurulmasın�± hükme bağladı��ını, ancak bu laboratuvarların ÅŸu ana kadar kurulamadığını belirtti.

İlaç kalıntılarını hallerde inceleyecek laboratuvarların bir an önce kurulması gerektiğini vurgulayan Ta�ŸpÄ�nar, ”Zirai ilaç kalıntısı insan sağlığına ciddi zararlar vermekle kalmıyor ihracata yönelik üretim yapan ülke tarımı için de büyük sıkıntı oluşturuyor. Şu ana kadar yediğimiz meyve sebzede ila�� kalıntısı olup olmadığını, varsa ne kadar olduğunu öğrenemedik. Çünkü yeteri kadar numuneden analiz yapılamıyordu. Hallerde kurulacak bu laboratuvarlarda neredeyse her parti mal için ayrı ayrı analiz yapılarak üründe kalıntı var mı yok mu tespit edilecek” diye konuştu.

AA

Erk, yaptığı açıklamada, vakıf olarak koruyucu böbrek sağlığına daha çok eğilmek zorunda olduklarını belirterek, bunun için de 3 beyazdan yani tuz, un ve şekerden uzak durulması gerekti�Ÿini söyledi.

Diyabet ve tuz t��ketimine paralel olarak giden hipertansiyonun böbrek sağlığını tetikleyen 2 büyük unsur olduğunu kaydeden Erk, “Türk insanı fazla şeker ve tuz t��ketiyor. Şeker tüketimi olması gereken 50 gram. Bu günde 15 tane kesme şekere tekabül ediyor ama biz 3 misli, yani günde A HUNDRED AND FIFTY gram tüketiyoruz. Tuz ise günde 6 gram tüketmek yeterli. Bunun zaten yarısını da unlu gıdalar ve ekmekten almamıza rağmen tüketim 18 grama, hatta Güneydoğu Anadolu Bölgesinde protein kültürünün, kebap kültürünün fazla olduÄŸu yerlerde four misline yani 24 grama çıkıyor� diye konuştu.

Türk Nefroloji Derneğinin vakfın desteği ile “Credit” adlı bir proje hazırladıÄŸÄ�nı ve bu projenin verilerine göre, Türkiye’de evre birde 1-5 arasında yaklaşık 8 milyon 2 HUNDRED bin kronik böbrek hastası bulunduğunu belirten Erk, kronik böbrek hastalığının dünya ortalamasına göre her 10 kişiden birini tehdit ederken, Türkiye’de her 6 kişiden birinin bu konuda possibility altında olduğunu kaydetti.

“KORKUNÇ BİR ARTIŞ VAR”

Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 17′sinin kronik böbrek hastalığının evrelerinden birinde olduğunu, hastalı�ŸÄ±n artış hızının da yüzde 8 olduğunu belirten Erk, şunları söyledi:

“Türkiye’de son dönem kronik böbrek yetmezliği olarak tanımlanan 5′inci evredeki hasta sayısı 70 bin civarında. 2016 yılında bu sayının ONE HUNDRED FIFTEEN bin olacağı öngörülmektedir. Korkunç bir artış var. Çünkü Türkiye’de ciddi şekilde hipertansiyon ve şeker hastalığı artışı var. İki beyaz, yani Å�eker ve tuz böbrek sağlığının en büyük tetikleyicisi. Bu nedenle tüketimi azaltmak lazım.”

Bu hastaların five bininin “periton” yani karından diyalizle, diğer SIXTY FIVE bininin de “hemodiyaliz” yani sun’i böbrek makinesine bağlı olarak hayatların�± devam ettirdiklerini belirten Erk, “Bu nereye kadar, böbrek nakline kadar. Her biri olabiliyor mu? OlamÄ�yor. Şu anda 24-25 bin vatandaşımız her an 60′ı aşkın b�¶brek nakli merkezimizde böbrek nakli için sıra bekliyor. Buna karşın 2011′de 3 bin böbrek nakli yapılabildi ve bunların ezici bir çoğunluğu ne yazık ki canlıdan. Tam tersi kadavradan nakilin fazla olması lazım.”

“70 BİN HASTA İÇİN YILLIK MALİYET 2.1 MİLYAR TL”

Türkiye’de kronik böbrek yetmezli�Ÿi bulunan bir hastanın yıllık diyaliz maliyetinin 30 bin TL olduğunu belirten Erk, “Bugün 70 bin hasta için yıllık maliyet 2,1 milyar TL. Bu rakamın 썠 yılında ONE HUNDRED FIFTEEN bin hasta için 3 milyar 450 milyon TL olması öngörülüyor. Türkiye’de fert başına düşen gelir 10 bin dolar. Bizim ülkemiz geliÅŸen bir Türkiye. Böyle bir lüksümüz olabilir mi?â�� dedi.

Erk, Amerika’da denekler üzerinde yapılan yeni bir araÅŸtırmaya göre, ülkede sadece 3 gram tuz tüketimi azaltıldığında hastane masraflarında 36 milyar dolar tasarruf sağlandığının tespit edildiğini belirterek, “Türkiye’de dörtte bir rakamları alalım, bizde gayet rahat bir şekilde 3-4 gramla 9-10 milyar dolar tasarruf sağlanmış olur. Cari açığımız EIGHTY milyar dolar. Bunun 8′de birini sadece buradan tasarruf etme imkanımız var. Bunun için şu anda 18 gram kullanılan tuzu THIRTEEN gramlara indirdiğimiz zaman Türkiye için tasarruf olacak” ��eklinde konuştu.

TUZ TÜKETÄ°M

Sofraya yemek geldiğinde artık tadına bakmadan tuz eklenmemesi gerektiğini vurgulayan Erk, kısa bir zaman içinde restoranlarda masalarda tuz olmayacaÄŸını, talep üzerine verileceğini söyledi.

“Bu Finlandiya gibi bir ülke 15 seneden beri yapabiliyorsa biz neden yapamayalım?” diyen Erk, tuz tüketiminin azaltılmasının bu açıdan çok önemli olduÄŸunu dile getirdi.

Erk, Sağlık Bakanlığının tuz tüketiminin azaltılmas��na yönelik ciddi bir plan yaptığını belirterek, “Ekmeklerin gramajı 300′den 250′ye indi. Hem de 250 gram içinde yüzde 25 tuz azaldı. Bizim hedefimiz yüzde 50 azaltmaktı. Şu anda 250 gram ekmeğin içinde 1,5 gram tuz var. Onu bire indirmek istiyoruz. Çoğunuz İstanbul halk ekmeğin ekmeğini yiyordur. O ekmeklerde 1 gram tuz var��� dedi.

KRONİK BÖBREK HASTALIĞINDAN KORUNMAK İÇİN

Kronik böbrek hastalÄ�ğına zemin hazırlayan hastalıkların şeker hastalığı, yüksek tansiyon, obezite ve metabolik sendrom olduğunu ifade eden Erk, yaşlanma ile birlikte kronik böbrek hastalığı riskinin arttığını, Türkiye nüfusunun da yaşlandığını dile getirdi.

Timur Erk, kronik böbrek yetmezliğinin belirti vermeden ilerleyen sinsi bir hastalık olduğunu, bu hastalığın önlenebilir olmas��nın da büyük bir avantaj olduğunu kaydederek, hastalıktan korunmak için de şu önerilerde bulundu:

“Yılda en az bir defa idrar tahlili testi yaptır��n. Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçün ve customary sınırlar aras�±nda olmasına özen gösterin. Sağlıklı beslenin, kilo fazlanız varsa vermeye çal��şın. Haftanın en az 3 günü en az 35 dakika yürüyüş yapmaya gayret edin. Günlük tuz tüketiminizi 6 gram ile sınırlayın, yemeklerin tadına bakmadan tuz ilave etmeyin. Her gün en az 8 bardak su için.”